Je wilt gaan optreden, je krijgt een 'gig', hieronder enkele tips om rekening mee te houden.

Beste song eerst
Wat geldt voor het toezenden van demo’s aan platenmaatschappijen, gaat ook op voor de demo die je naar de programmeurs van zalen stuurt: zet je beste song als eerste op de cd. Programmeurs zijn geen luie mensen of zo, maar je moet er begrip voor hebben dat ze zich op basis van korte luistersessies een oordeel moeten vormen. Vraag is dus of je werkelijk je complete eigen beheer cd met 14 songs moet opsturen. Het kan ook anders. Je kunt een speciale demo laten maken waarbij je jouw songs tot een soort medley aan elkaar mixt. Van elke song laat je het intro, een couplet en een refrein horen (totaal ongeveer een minuut)Zeker voor coverbands is dit aan te bevelen. Het stelt je als covergroep in staat in vogelvlucht te laten horen welk repertoire je beheerst en hoe jij bekende popsongs uitvoert.

Geef goed beeld
Het oog wil ook wat. Mede door de clipzenders op de televisie, is het beeld bijna net zo belangrijk geworden als de muziek. Steeds meer bands hebben een demo met daarop ook beelden, van eerdere optredens of zelfs een heuse clip. Als je geen bevriende semi-professionele camera vriendjes hebt, laat zulke beelden dan liever achterwege. Zend de programmeur alleen beelden toe als je ze met z’n allen eerst met een behoorlijke portie zelfkritiek hebt beoordeeld. Is het wel om aan te zien? Voegen de beelden iets toe? Laten ze werkelijk zien wie jullie zijn, benadrukken ze hetgeen jullie willen uitstralen? Ja. Okay, want alleen dan kan beeld helpen om de programmeur over de streep te trekken.                                                                                       PS: Informeer eens bij de lokale videoclub of het eventuele lokale TV-station of ze je bij opnames kunnen helpen.

Gerichte demo’s
Je wilt aan optredens komen en dus stuur je demo’s, bio’s en foto’s het land in. Het heeft weinig zin alle kernpodia, zalencentra en horecazaken lukraak je info toe te sturen, kost trouwens ook veel te veel poen. Als je nog nauwelijks ervaring hebt met optreden, kun je bijvoorbeeld beter nog even wachten voordat je de programmeurs van de 65 zogenaamde kernpodia benadert . Ga dan eerst maar eens goed in je eigen regio kijken wat de mogelijkheden zijn. Het beste is naar zalen te bellen voordat je iets opstuurt en eerst te vragen welk beleid ze hanteren bij hun selectie. Maak je muziek in een heel specifiek genre, dan zijn er in sommige gevallen specifieke circuits met hun eigen podia, festivals, magazines en clubs. Blues? Kijk dan eens welke podia in het magazine Block worden vermeld. Country? Werp eens een blik in de Country Gids of het tijdschrift Country Gazette. Maak je latin of salsa? Dan is het blad Oye! Een goede informatiebron. Hard tot extreem hard? Kijk eerst eens in de Aardschok.

Interessante informatie
De programmeur wil zich een goed beeld kunnen vormen van band of act. Maak dus een korte duidelijke bio, zonder vermoeiende verhaaltjes over de vroegere drummer die uit de band is gezet omdat hij er met de vriendin van de bassist vandoor ging. De voorgeschiedenis van je band is doorgaans maar matig interessant, tenzij de leden eerder in min of meer bekende groepen speelden. Geef kort en bondig de bezetting weer. Verder is boeiende informatie hoe lang de band bestaat (kan vertrouwen kweken), welke belangwekkende optredens je achter de rug hebt, welke opvallende media aandacht je hebt gehad (citeren uit een recensie) en wat jullie groep naar jullie smaak zo bijzonder maakt. Het is uiterst hip om te verklaren dat jouw muziek niet in een hokje geplaatst kan worden. Dat is in 99,9 procent van de gevallen baarlijke nonsens. Want zeg nou eerlijk: jij denkt toch zelf ook bij bijna elke band ‘Hé, dat lijkt wel wat op die en die.’ En dat is helemaal geen schande, want iedereen haalt zijn muzikale invloeden nu eenmaal èrgens vandaan. Maak dus juist wel een vergelijking met bekende namen in je bio! Dan weet de programmeur onmiddellijk waar hij jullie muziek plaatsen moet. Heb je optredens in het verschiet, vermeld dan de data, plek en aanvangstijd, zodat de programmeur kan komen kijken. Vergeet jullie meest optimaal bereikbare telefoonnummers niet! En dat alles bij voorkeur op één kantje van een A4-velletje.

Stem de data af
Degene die de optredens regelt (boeker of bandlid) moet beschikken over de meest actuele agenda van alle groepsleden. Maak steevast aan het einde van elke repetitie een rondje langs alle muzikanten om vast te stellen wie op welke data absoluut niet kan. Houd je allen strikt aan je afspraken en confronteer je collega’s in de band niet op het laatste met onaangename verrassingen. Is jouw band aangesloten bij een boekingskantoor, dan moet die ook over de geblokkeerde data beschikken. Een boeker vangt rond de 15 procent van de bruto gage voor zijn bemiddeling. Zorg ook dat je binnen de band van tevoren overeenstemming bereikt hoe vaak je een optreden wilt doen! NB: Er zijn goede online agenda’s met talloze extra functies beschikbaar, zoals Bandagenda.nl.

Mét foto
Hoera! Je hebt een gig in het vooruitzicht. Heel vaak, zeker bij de kleinere podia, laat de publiciteit vooraf te wensen over. Het blijft bij een aankondiging van acht regeltjes in de plaatselijke huis aan huis verspreide krant. Regel dus zelf ook voor de zekerheid ook iets. Stuur tijdig een cd’tje naar de lokale radio en bied je aan voor een interviewtje. Raadpleeg het Handboek voor de Pers, aanwezig in alle grotere bibliotheken, en zoek op welke media er in jouw speelgebied bestaan (het handboek is voorzien van regio register). Stuur persberichten voorzien van fotomateriaal op. Doe dat wel op tijd, want in veel gebieden verschijnen de plaatselijke kranten maar eens per week. Zorg voor eigen posters, stuur desnoods een posterplakker op pad twee weken voor het optreden. Kijk wel uit waar je plakt. Er is inmiddels een aantal gemeenten (zoals Den Haag) dat de kosten van ‘wildplakken’ verhaalt op de afzenders van de poster. Vergeet nooit in de persinfo vragen te beantwoorden als: wanneer is het, waar is het, hoe laat begint het (en op welk tijdstip gaan de deuren open), wat kost het en wat is het (welk genre?). En dat alles bij voorkeur weer op één kantje van een A4-velletje.

Contract op zak?
De programmeur van een kernpodium gaat professioneler om met bandjes dan de cafébaas om de hoek. Dat is nu eenmaal zo en dat verander je niet één, twee, drie. Maar met vasthoudendheid bereik je veel bij minder professionele opdrachtgevers. Dring er dus op aan afspraken vast te leggen op papier. Afspraken over zaken als wie het licht en geluid regelt, wat de reiskostenvergoeding is, of er catering verzorgd wordt, wat de aanvangstijd van het optreden is, hoelang de gig moet duren, hoe hoog de gage is en wanneer wordt uitbetaald. Het is allemaal een kwestie van onderhandelen, met als einddoel het bereiken van een overeenstemming waarover van beide kanten geen misverstanden kunnen ontstaan. Niet ongebruikelijk is dat aan het uiteindelijke contract een optie-periode vooraf gaat, een soort bedenktijd, van zo'n twee weken. Je kunt een contract natuurlijk met eigen voorwaarden aanvullen. Zo weigeren veel bands te spelen in een zaal (vaak horeca) die voorzien is een limiter ofwel een geluidsbegrenzer. Zo’n ding schakelt de stroom uit als jij boven een bepaald aantal decibellen aan geluid produceert, een geluidsniveau dat de horecabaas in zijn vergunning vermeld heeft staan als maximum. Vaak lopen horecabazen er niet mee te koop dat ze zo’n ding hebben. In het contract laat je dus opnemen dat hij de band wel moet uitbetalen, ook als de geluidsbegrenzer (die trouwens slecht is voor je versterkers) het spelen onmogelijk maakt.

Papierwinkel geregeld?
Hoe zit het nou met de gage voor je gig? Indien de gage de 136 euro per muzikant niet overschrijdt, kan de gage worden beschouwd als een onkostenvergoeding. Die moet je aan het einde van het jaar wel verantwoorden bij de fiscus via een aangifteformulier. Dus: houd alle daadwerkelijk gemaakte kosten (van plectrum tot oefenruimtehuur) secuur bij! Voor besloten feesten, bruiloften en partijen (waarbij met een particuliere opdrachtgever afspraken zijn gemaakt) geldt deze regeling ook als je méér dan 136 euro per muzikant vangt. Is de gage hoger dan 136 euro per persoon? Dan moet je jaarlijks eenmalig een kosten vergoedings beschikking van de belastingdienst invullen, met je geschatte kosten op jaarbasis, die je deelt door het aantal geschatte optredens. Dit formulier willen veel zaalhouders graag voor het optreden al van je hebben, compleet met het contract en de verplichte kopieën van de identificatie papieren van de muzikanten. Na elk optreden is voorts een gageverklaring vereist. Op dat laatste papier dienen te staan: de totale bandgage, het loon dat overblijft na aftrek van de eerder begrootte kosten, de loonverdeling per muzikant en hun individuele sofi-nummers. Groot verdienende bands, kunnen beter een rechtsvorm in het leven roepen en zorgen dat ze als een soort werknemer door zo’n rechtsvorm worden uitbetaald. Zorg dat je je tijdens optredens kunt identificeren met een paspoort, rijbewijs of identiteitskaart! Belastinginspecteurs kunnen tijdens een optreden onverwachte onderzoeken uitvoeren, zogenaamde waarnemingen ter plaatse. De kopie die de zaalhouder krijgt van jouw identiteitsbewijs, heeft een relatie met de hoogte van de heffingen die de opdrachtgever aan de fiscus moet afdragen. Als er geen identiteit van de muzikanten bekend is, geldt het hogere, zogenaamde anoniemen-tarief.

Een eigen P.A.?
De grotere zalen en podia beschikken vaak over een huisinstallatie. Is dat niet het geval, dan is het voor de meeste bands het meest voordelig een PA te huren. Uit onderzoek bleek dat de meeste muzikanten niet vaker dan 25 keer per jaar optreden, terwijl het pas vanaf 40 optredens per jaar rendabel is een eigen PA aan te schaffen, aldus een berekening.                                Voor het huren van een PA met monitors ben je enkele honderden euro’s kwijt, waarbij de prijs van de geluidsman en het vervoer zijn inbegrepen. Voor kleine zalen (tot 400 mensen) heb je een PA van 2 x 1000 watt nodig, bij een capaciteit van 750 bezoekers moet je voor 2 x 2500 watt of daaromtrent kiezen. Voor cafés is een zanginstallatie in combinatie met de eigen backline voldoende. Maak met de verhuurder goede schriftelijke afspraken over waar en wanneer hij moet opdraven en wat er van hem wordt verwacht.

Kabeltester versus krakende kabels
                                                                                                                                                                                              Ruim voor je (reeks van) optredens, onderwerpt elke muzikant zijn instrument en randappartuur aan een kritische check. Drumheads en snaren in orde? Licht al je kabels door met een kabeltester, tegenwoordig geschikt voor vele soorten stekkertjes. Draai de plugjes even open en kijk of de soldeerverbinding solide is. Gebruik connectorcleaner om zowel je pluggen als inputs stof- en kraakvrij te houden. Heb je trouwens een beetje klasse kabels? Dat scheelt in de geluidskwaliteit (en houdt de kabels zo kort mogelijk voor een zo gering als mogelijke weerstand). Check alle apparatuur of de eventueel gebruikte batterijen nog voldoende voeding leveren. Check ook je 220 volts snoeren op breuk en stekkercontactjes. Buizenversterkers? Loop even na of de tubes goed vast zitten en niet aan vervanging toe zijn.

Speel of safe
Uiteraard heb je altijd een paar reservekabels bij je voor noodgevallen en ben je voorzien van een voorraadje batterijen en zekeringen (wel de juiste types!). Digital gear? Zorg ervoor dat je een reservekopie hebt van de disk, zip of cd waarop je voorgeprogrammeerde partij staat. Je zult de eerste niet zijn die pas op het podium merkt dat de boel niet opstart. Bewaar de reservedisk op een andere plek dan het origineel, want stel dat je net die ene tas op dat ene cruciale moment kwijt bent…. Het spreekt vanzelf dat je thuis ook nog een versie van je partij hebt. Gebruik je adapters? Koop dan bij voorkeur voor eentje met zoveel mogelijk verschillende voltage-keuzes. Dan is de kans minder groot dat je voor verrassingen komt te staan. Een reserve-adapter is ook niet weg, want die dingen, zo leert de ervaring, zijn kwetsbaar.

Vraag naar de geaardheid
Heb je apparatuur die is voorzien van een geaarde stekker? Zorg dan dat je ook daadwerkelijk geaarde stopcontacten gebruikt. Vraag dus vooraf bij de zaal of daarin is voorzien. Het gebruik van geaarde snoeren kan je leven redden. Bungelt er in de basamp een los draadje onverhoopt tegen een geleidend deel en heb je geen aarding, dan staat acuut jouw bas onder de 220 volt. Met een geaarde amp slaat in zo’n geval gewoon een stop door. Wees vooral bij optredens in de openlucht (is de gebruikte aggregaat wel geaard?) en bij slecht georganiseerde feesten verdacht op hoe de stroomvoorziening is geregeld. Gebruik je oprolbare snoeren op haspels? Rol ze dan helemaal uit, zoals trouwens ook op de waarschuwingssticker staat. Anders kan namelijk oververhitting ontstaan.

Instrumentarium goed verzekerd?
Het gebeurt met de regelmaat van de klok: tijdens tournees en optredens worden instrumenten en apparatuur gejat, zelfs hele autobusjes met inboedels worden gekaapt. Dan is de ramp niet te overzien, want als je geen geld achter de hand hebt of een suikeroompje, ligt je hele band op z’n kont. Verzeker dus je instrumentarium, niet alleen voor wat je thuis hebt (hetgeen overigens doorgaans niet bij jouw inboedel-verzekering is inbegrepen) maar zorg ook dat er dekking is als je on the road bent. Als je lid bent van de BV Pop of NTB, informeer dan naar verzekeringen bij je vakbond. Wend je in andere gevallen tot je verzekeringsagent. Globale richtlijn: de premie ligt op ongeveer E 2 per E 100 verzekerde waarde.

Goede zaalversterking
                                                                                                                                                                                             Veel muzikanten kankeren op de zaaltechnici die hun backline sound naar de zaal moeten vertalen (overigens is dat niet zo eenvoudig als het soms lijkt). Met kankeren schiet je niets op. Zorg dat de geluidsman ruim voor de gig beschikt over het podiumplan met de opstelling van de band (wel aangeven uit hoeveel onderdelen de drumkit bestaat!). Vermeld ook welke instrumenten rechtstreeks versterkt kunnen worden via de mengtafel, dus zonder microfoon. De geluidsman leidt van dit podiumplan een priklijst af, waarop hij opsomt op welke wijze de verschillende instrumenten en de zang worden versterkt. Goed vooroverleg kan veel ergernis voorkomen. Trouwens, als je zelf niet goed genoeg bent als band, zul je je fouten bij een goede PA alleen maar des te beter horen. En tja, een slechte PA met een slechte geluidsman, die combinatie bestaat helaas nog altijd, want er zijn in Nederland veel bijverdienende audio-beunen.

Regel het desnoods zelf
De backline van een doorsnee-rockband versterken, is iets wat voor de ervaren geluidsman gesneden koek moet zijn. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat hij altijd een pasklare oplossing heeft voor set-ups die onaangekondigd sterk afwijken. Als jij niet hebt laten weten dat er een blazersectie meekomt, dat je een vreemd vocaal effect gebruikt of dat de drummer met drie bassdrums speelt, kan hij zich niet voorbereiden. Hij tovert echt niet zomaar even acht extra microfoons tevoorschijn! Maak afwijkende wensen dus kenbaar of regel de boel desnoods zelf!

Maak onderling afspraken
Wie kent de verhalen niet, wie heeft het niet eens meegemaakt? Het vertrek naar de gig is gepland om vier uur, maar het wordt half vijf omdat de drummer nog even snel nieuwe drumstokjes moest scoren. Dat kan dus niet! Want het is altijd de drummer die te laat is, de rest ergert zich aan zijn gedrag, de reis begint al opgefokt. Zet een tijdplan op papier, doe daags voor het optreden nog even een belrondjes om iedereen ervan te doordringen dat het menens is. Heilig is ook de begintijd van het optreden. Zeker bij een gig met een wat vrijblijvend karakter, zoals in het café, bestaat altijd de neiging nog maar even te wachten en nog maar een biertje te nemen tegen de zenuwen. Niet doen, overwin je podiumangst door je strak aan de afspraken te houden.


Laden en lossen
                                                                                                                                                                                              Er zijn regels in de maak om professionele geluidsmensen nog maximaal 25 kilo per persoon te laten tillen. Ze worden niet voor niets gemaakt. Als individuele muzikant kun je natuurlijk eigenwijs zijn en gewoon in je eentje met die loodzware bascombo met buizen gaan lopen sjouwen. Je komt daar wel van terug als je het elk weekeinde vier keer moet doen. Houd je dus zoveel mogelijk aan het 25 kilo maximum en werk samen! Nog een tip: koop bij de Gamma een paar werkhandschoenen. Is prettiger voor je kostbare gitaar- of toetshandjes. Trouwens, als je toch bij de doe-het-zelf zaak bent, waarom koop je meteen niet een steekwagentje? Pak de bandbus zo in dat er niks door de laadbak kan vliegen bij een noodstop. Flightcases met wieletjes zet je op hun kant, je zorgt dat alles zo vast staat als een huis. De eventuele verhuurder houdt niet van deuken in zijn laadbak. Hoedt u voor overbelading, want daarmee werk je bij een rare move onbestuurbaarheid in de hand. Verder nog even dit: zorg dat er altijd iemand bij de bandbus blijft ter voorkoming van diefstal.

Veilig de weg op
Bijna elke muzikant kan smakelijke verhalen opdissen over het bandvervoer. Dus: alleen verzekerd rondrijden (bij een huurbus is alleen de hoofdhuurder als bestuurder verzekerd), niet met te lichte busjes (en dus te zwaar beladen) rondrijden, geen personen vervoeren tussen de flightcases achterin, niet met een slok of shot op achter het stuur. Kortom: doe geen dingen die je normaliter ook niet zou doen.

Draai de route uit via Routenet.nl
                                                                                                                                                                              Soundchecks voor optredens beginnen heel vaak ergens tussen vijf en zeven uur. Dat is juist bij uitstek het tijdstip dat de wegen in ons land blinken van het vele blik. Vertrek dus tijdig. Draai de exacte routebeschrijving uit via www.routenet.nl. Vraag van tevoren bij de zaal ook waar je moet uitladen, zodat je in het stadscentrum niet verdwaalt tussen het winkelend publiek, terwijl de artiesteningang zich aan een rustig achteraf straatje bevindt (want dat is namelijk heel vaak zo). Zorg dat je in de bandbus een mobieltje bij de hand hebt, maar ook het 06-nummer van de programmeur. Je weet maar nooit of de bus onderweg zonder benzine komt te staan. Zorg er ten allen tijde voor dat je voldoende reistijd incalculeert. Er is niets erger dan in de stress je backline te moeten sjouwen en opbouwen.

Eerst even lekker eten
Als je een paar dagen met je bandje van huis bent, wil je af en toe graag fatsoenlijk eten, iets anders dan babi pangang, pizza en patat. Veel kernpodia hebben eetcafés, in de horeca hebben ze keukens. Maak met de opdrachtgever van tevoren afspraken over de maaltijd. Bedenk wel dat je met een fikse reis achter de kiezen en een zware maaltijd (vooral vlees hakt er erg in) in eerste instantie loom wordt. Je lichaam vreet energie bij de verwerking van een maaltijd, energie die je ook in je optreden had kunnen stoppen. Eet dus bij voorkeur lichte kost (vis, rauwkost, fruit), het scheelt echt.

Houd randfiguren weg
Het optreden is een bandgebeuren. Houd dus - zeker voordat je opmoet - randfiguren op afstand. Opa, oma’s, neefjes en nichtjes, ook al zijn ze nog zo mooi, hebben niets te zoeken op of rond het podium en in de kleedkamer. Ze leiden jullie af van waar je mee bezig bent. Misschien vind jij als zanger het wel leuk dat je vriendin je loopt af te lebberen, maar jouw mede-muzikanten ergeren zich daar op den duur groen en geel aan. Niet goed voor band in de band dus. Zorg ook dat iedereen die geen muzikant, geen technische man of sjouwer is met zijn vingers afblijft van jouw instrumenten en apparatuur.

Mobiliseer een grote aanhang
Zorg dat je zoveel mogelijk aanhang mobiliseert voor jouw optreden. Dat lijkt tegenstrijdig met het vorige punt, maar is het niet. Een zaaleigenaar is een ondernemer en die vindt het fijn als er veel mensen komen, want die zorgen voor drankomzet. Indien er voor het optreden entree betaald moet worden, stelt de zaaleigenaar het niet op prijs als je tientallen vrienden, bekenden en fans op de gastenlijst laat zetten. Wees hiermee dus selectief.

Wees een braaf mens
Bezorg de zaaleigenaar of programmeur een goede avond, want dan is de kans groter dat je mag terugkomen. Dat betekent dus ook dat je bij het versjouwen van je spullen uitkijkt dat je niets beschadigt. Maar ook: niet kladden op de muren van de kleedkamer, niet vloeken in een zaal op de Veluwe, niet blowen in Spakenburg.                                                                                          Kortom: toon een beetje respect voor je gastheer (gastvrouw).

De backline opbouwen
Over het sjouwen en het opbouwen van de backline maak je goede afspraken. Iedereen met een gezonde spierontwikkeling helpt mee, zodat er geen ergernis ontstaat. Als de PA net wordt opgebouwd, treedt eerst in overleg. Het kan vervelend zijn als jij met je spullen de looproutes blokkeert. Misschien is het beter even met de opbouw van de backline te wachten in zo'n geval. Laad daarna alles uit de bus en zet het neer vóór het podium. Pas als daar je hele instrumentarium staat, zet je de versterkers en de drums op het podium. Zorg dat elke muzikant zijn eigen versterker zoveel mogelijk afstelt op zijn eigen standplaats tijdens het optreden. Vervolgens sluit je de kabels en snoeren aan (maar maak die pas na de soundcheck vast met tape!). Bij het opbouwen zet je de gitaar, de bas en eventueel andere instrumenten zonder vaste standplaats (zoals blazers) als laatste neer. De elektriciteit voor de band moet gescheiden zijn van de stroomgroep waarop ook, om maar wat te noemen, de vrieskist van de zaal is aangesloten. Zit je op dezelfde groep, dan geeft dat geheid storing.

Blijf 'testing one two' zeggen
Geef de geluidsman bij binnenkomst een hand, stel je voor. Dat is in elk geval een goed begin. Een goed begin is het halve werk. Dat geldt voor de kennismaking met deze zeer belangrijke functionaris, die allereerst moet leiden tot een vruchtbare soundcheck. Bij het begin van de soundcheck zijn alle muzikanten helemaal klaar met hun eigen besognes. Gitaar en bas zijn gestemd, de sequencer is geladen. Verras de geluidsman niet met onaangename grapjes, zoals het insteken van een plug terwijl je versterker-volume op de hoogste stand staat. Is trouwens nog funest voor je eigen speakers ook. Bepaal van tevoren welk nummer je tijdens de soundcheck gebruikt en kies bij voorkeur voor de song die kan worden gezien als een soort gemiddelde van je repertoire. Dat geeft een betere garantie op een optimaal geluid tijdens het hele optreden. Volg tijdens de soundcheck de aanwijzingen van de geluidsman zorgvuldig op. Blijf net zolang op je snaredrum slaan totdat hij zegt dat het genoeg is. Blijf net zolang testing one, two zeggen tot hij het voldoende vindt. Laat je mede-muzikanten het geduld opbrengen te wachten en zorg dat ze niet vervelend gaan zitten geinen. Sommige bands nemen een eigen technicus mee, die naast de geluidsman van het PA-verhuurbedrijf achter de mengtafel gaat staan om aanwijzingen te geven. Dat komt doorgaans erg arrogant over en slaat zelfs helemaal nergens op als deze bandtechnicus niet beschikt over een heel ruime ervaring.

Weg met obstakels, tape alles vast
                                                                                                                                                                                            Zorg dat je op het podium een zo optimaal mogelijke bewegingsvrijheid hebt en niet het risico loopt te struikelen over loszittende kabels. Neem dus altijd voldoende tape mee om de boel goed vast te zetten, ook je effectpedaaltjes. De snoeren en kabels moet je pas na de soundcheck vastplakken. Want: misschien kom je tijdens de geluidsafstelling tot de conclusie dat er nog wat met de backline geschoven moet worden.

Een vrij en stevig podium
Zorg dat je zelf als muzikant goed uit de verf komt. Dat betekent dat je je niet moet verschuilen achter je flightcases, uit het zicht zetten dus. Plak ook de setlijsten zo op dat ze niet onder de ogen van het publiek komen. De setlijst is immer onderdeel van de organisatie, maar geen onderdeel van de show. O ja, test het podium even voordat je helemaal losgaat. Is het wel betrouwbaar? Je zou niet de eerste zijn die, vooral tijdens dubieuze buiten festivalletjes, door de bühne zakt.

Een paar geluidswenken
Er zijn een paar wenken die (met name) gitaristen en basgitaristen zich ter harte kunnen nemen ten aanzien van hun backline om een beter zaal- en podiumgeluid te krijgen. Bijvoorbeeld: wees voorzichtig met reverb en galm op je versterker, want het kan bij overdaad op het publiek overkomen als een geluidsbrei. Hetzelfde geldt voor treble. Wees er spaarzaam mee. Op het podium klinkt het misschien lekker helder, maar teveel hoog kan de toehoorders snel pijn aan de oren doen. Idem dito met teveel lage tonen en distortion. Het is in de zaal allemaal snel teveel van het goede. Verder geven de eindtrapbuizen van jouw versterker vaak veel meer vermogen dan de buizen van de voorversterker. Draai dus de laatste terug en de eindtrap een flink eind open. Wil je als gitarist een lekker geprononceerde attack op het publiek loslaten dan zijn zaken aan te bevelen als: hard aanslaan en het gebruik van een dik plectrum, terwijl ook dikkere snaren de attack verhevigen (en in het algemeen minder snel ‘weglopen’ en dus langer beter gestemd blijven). Het monitorgeluid on stage is niet altijd beter hoorbaar door simpelweg het volume te verhogen van jouw partij. Het geeft vaak een beter resultaat als je de middenfrequenties wat oppept.

Spaar je oren!
Veel oudere muzikanten hebben hun gehoor in de loop der jaren grondig verziekt, steeds meer jonge muziekmakers gebruiken godzijdank in-ears. Hoe het ook zij: spaar on stage je oren en ga dus niet te hard tekeer met het geluid van de amps en de monitoren. Blazers in de band? Ga dan niet op oorhoogte bij hen in de buurt staan net als ze een flinke partij staat te toeteren. Keer je oren ook niet teveel naar de bekkens als de drummer ze net intensief gebruikt. Het podiumgeluid levert al snel gevaar op voor blijvende gehoorschade. 80 decibel is het niveau van fabriekslawaai, 110 decibibel is een pneumatische hamer en aan dat soort niveaus zit je al heel erg snel op het podium en er nog wel boven ook…..

Blijf van die knoppen af!
                                                                                                                                                                                                   Het is wellicht al honderd keer gezegd! Blijf nou toch in godsnaam met je klauwen af van de knoppen van je gitaarversterker! De man achter de mengtafel wordt er helemaal krankjorum van. Hij is degene aan wie je de zaalmix moet overlaten, hij kan het geluid vanuit zijn positie veel beter beoordelen dan jij. Deze waarschuwing geldt niet alleen voor het volume, maar ook voor de galm knoppen. Handen thuis!

Drinken tijdens het werken?
Drank of drugs, dat moet je natuurlijk zelf weten. Sommige muzikanten hebben dat ene borreltje vooraf nodig om hun zenuwen de baas te kunnen. Hoe dan ook, het beïnvloedt je prestaties bijna altijd negatief, want je wordt door drank minder alert. In het algemeen wordt de podiumprestatie er niet beter van. Een slok water op het podium? Okay, maar kies bij voorkeur voor een fles met een schroefdop en niet voor glazen, want die kunnen omvallen. Zet de fles altijd op de grond en niet op de apparatuur.

Bereid je presentatie voor
Dat de songs goed ingestudeerd zijn kort voor het optreden, spreekt voor zich. Maar heb je ooit nagedacht over hoe je knallend begint en hoe je je verder presenteert? Waarom komen de mensen eigenlijk naar jullie kijken? Weet jij veel. Misschien heeft hun liefde hen die dag verlaten en voorzie jij in hun behoefte hun verdriet even te vergeten. Zorg dus dat jouw muziek en enthousiasme deze mensen entertaint. Daar is meer voor nodig dan een lekkere gitaarsolo. Hoe zit het met de praatjes tussendoor, de kleding, eventuele decorstukken (een ouderwetse schermerlamp desnoods), sprongetjes, bewegingen (loopt de gitarist tijdens de solo naar voren?), rookmachines en weten wij veel wat nog meer. Verlichting is een verhaal apart. Informeer vooraf bij een zaal wat er beschikbaar is. Vind je dat niet voldoende, dan kun je het inhuren. Voor in kleine zalen zijn ook lichtsetjes in de verkoop die je als muzikant met je voeten kunt bedienen. Zie het showlicht in geen geval over het hoofd! Wat je verdere presentatie betreft: doe alleen maar dingen die passen bij jezelf en bij jouw muziek. Anders maak je jezelf belachelijk en komt het niet over. En dan nog iets. Sommige aankondigingen kunnen tegenwoordig echt niet meer! Het meest tenen krommende voorbeeld: ‘Het volgende nummer gaat over…’ (en dat bij elk liedje herhalen). Aan de andere kant moet je ook niet overdrijven. Popie Jopies die met volledig verkeerde humor de clown uithangen, daar staat het Nederlands publiek niet op te wachten.

Je naam is een merk
Bij een band hoort een logo. Dat hoeft niet een ingewikkeld grafisch hoogstandje te zijn, het kan simpelweg bestaan uit een bewust gekozen lettertype. Zorg in elk geval dat de bandnaam zichtbaar is tijdens het optreden. Toch lullig als je publiek de volgende dag tegen vrienden zegt: ‘God, ik heb gisteren toch een te gek bandje gezien zeg! Moet je echt heengaan als die weer in de buurt is. Hoe het heet? Tja, weet ik eigenlijk niet.’

Heb geen lak aan het publiek
Als optredende band ben je in zekere mate verantwoordelijk voor je publiek. Als je die verantwoordelijkheid serieus neemt, stel je jezelf een aantal vragen. Zoals: Is het echt nodig om hun trommelvliezen aan gort te spelen? Staan onze flightcases nergens in de weg, blokkeren ze geen nooduitgangen? Kan het publiek niet struikelen over onze snoeren? En van levensbelang is natuurlijk: richt je actief tót het publiek. Als alle bandleden een beetje in zichzelf gekeerd staan te freaken, waarom blijf je dan niet lekker veilig in de oefenruimte?

De opbouw van de set
Zorg ten eerste dat je genoeg kopieën hebt van de setlijst, zodat elke bandlid precies weet waaraan hij of zij toe is. Maar hoe bouw je nou een set op? Tja. Veel deskundigen pleiten ervoor te beginnen met het sterkste nummer (welke dat is? vraag het aan je vaste fans!). Na deze topsong komen de wat mindere songs, waarmee je de set opnieuw moet opbouwen tot een climax die leidt tot het spelen van je op één na beste nummer. Enzovoorts. Gebruikelijk is om up-tempo songs af te wisselen met nu en dan rustig deuntje tussendoor. Zitten er uitgebreide gitaarsolo’s in een aantal liedjes? Zorg dan dat je niet twee nummers na elkaar zet die allebei zo’n (voor publiek én muzikanten) uitputtende solo hebben. Let er ook op dat je door de set heen een beetje varieert in toonsoort, doe je dat niet, dan ligt het risico van saaiheid op de loer. Probeer aan te voelen hoe de stemming in de zaal is. Het is jammer als je net op het verkeerde moment een ballade inzet die de sfeer doodslaat. Sla zo’n slow song dan liever over, hoewel ad hoc veranderingen in de setlijst alleen zijn aan te bevelen voor de meer ervaren bands.

Bouw een pauze in en wacht op de barman
                                                                                                                                                          Bezoekers verteren tijdens de pauzes meer dan wanneer de band speelt. Wil je goede sier maken bij de zaalhouder, dan geef je hem de kans veel bier te verkopen. Dus last je pauzes in. Je zou zelfs, als dat je niet tegen de borst stuit, met de uitbater kunnen afspreken dat je een reclame slogan roept als de pauze begint. Zo van: ‘Weten jullie dat ze deze week Duvel aan de tap hebben?’ Begin pas weer te spelen als je ziet dat de grootste drukte bij de bar voorbij is.

Podiumvrees?
Uit Engels onderzoek bleek dat 70 procent van de 1600 ondervraagden klassieke musici veel last ondervindt van podiumangst. Dat zal onder pop- en jazzmuzikanten lager liggen (want de druk om foutloos te spelen is minder groot) maar we mogen aannemen dat vele tientallen procenten van de popmuzikanten podiumvrees hebben. Het is dus geen slechte zaak de volgende paar tips op te nemen.

Gezonde spanning goede stress?
Gezonde spanning voorafgaand aan een optreden, is een goede vorm van stress. Je hoort het vaak zeggen en het zou kunnen kloppen. Kriebels in je lijf vlak voordat je opmoet kunnen je net dat extra adrenaline-stootje bezorgen dat resulteert in wat extra agressie en gretigheid om een show van formaat neer te zetten. De spanning valt in zo'n geval na een paar maten van je af. Hang je voor elk optredend kotsend over de WC-rand, dan is het misschien zaak om te kijken of daaraan iets is te veranderen.

Kweek zekerheid en wees dus goed voorbereid!
Oefen tot je erbij neervalt. Maak ook eens video-opnames in de oefenruimte om te zien of je iets aan je presentatie kan doen. Zorg dat je optimaal voorbereid aan de start verschijnt op de bühne. Een optimale voorbereiding geeft een zeker gevoel. Een zeker gevoel zorgt dat je zelfvertrouwen uitstraalt. Dat kan ervoor zorgen dat je korte metten maakt met de podiumangst die je voorheen voelde. Overweeg desnoods de songs te schrappen die bij het reperteren niet goed genoeg gingen. Vermijd experimentjes tijdens het optreden (nieuwe nummers) als je weet dat het voor innerlijke onrust zorgt bij jezelf of je medemuzikanten.

Denk positief, denk aan iets leuks
Positief denken is een goed middel tegen plankenkoorts. Denk aan iets leuks. Denk bij jezelf: Wat kan er nou eigenlijk zo verschrikkelijk dramatisch misgaan dat ik me er misselijk door voel? Denk bij jezelf: optreden is het leukste wat er is, dat zouden al mijn vrienden wel willen, maar de meesten kunnen het niet of durven het niet. Negatieve gedachten zijn funest voor je zelfvertrouwen en aangezien je niet aan twee dingen tegelijk kunt denken, verdrijf je met positieve gedachten vanzelf de negatieve. En aanvaardt - als je hoge eisen aan jezelf stelt - dat perfectie helemaal niet en nergens niet bestaat.

Adem rustig, voel je lekker
Haal rustig adem als de opwinding zich van je meester maakt. Is het heel erg gesteld met je nervositeit, sluit dan losjes je ogen en concentreer je op de ademhaling in je onderbuik. Adem rustig in door je neus en laat de adem met losse plofjes weer ontsnappen via je losjes op elkaar gesloten lippen. Doe lekkere losse kleding aan (knellende kleren geven je een extra krampachtig gevoel) waarin je goed en vrij kan bewegen.

Drank, drugs en koffie helpen niet
Drank, drugs en koffie helpen niet tegen plankenkoorts. Van koffie wordt je onrust. Van alcohol na een tijd ook. Drank en drugs maken je suffig en zorgen voor een vermindering van je concentratievermogen en je gehoorfunctie. Niet echt goed als je van plan bent een goede gig neer te zetten. Verder nog even dit: Een goede lichamelijke conditie leidt automatisch tot een sterker geestelijk gestel. Je zult minder vatbaar zijn voor podiumangst en zijn vervelende symptomen als je regelmatig aan sport doet. Deskundigen zijn het er verder over eens dat veel bewegen ook helpt tegen de vorming van depressies en faalangsten.

Kijk door het publiek heen
Als je weet dat je podiumvrees hebt, vooral de eerste paar minuten, kijk dan door het publiek heen. Kijk over het publiek heen, maar kijk nooit iemand direct aan, ook al is het een bekende. Wanneer je dat wel doet, begin je te vissen hoe een ander over je denkt. Dat haalt je uit je concentratie, maakt je onzekerder en kan ervoor zorgen dat je je tekst kwijtraakt. Wanneer je globaal over het publiek heen kijkt, voelt bovendien iedereen zich aangesproken.'

Tip tegen bandje pesten
Iedere zaal heeft grappenmakers. Mensen die je setlijsten weghalen, je uitlachen, even aan je microfoonstandaard zitten of doodgewoon boooooeeeehhh roepen. Remedie hiervoor is gewoon geen aandacht aan deze mensen geven en je bezig te blijven houden met het publiek dat het te gek vindt wat je doet. Komt het volk het podium op, laat het dan weghalen door de mensen die bij de zaal werken of door eigen beveiligingsmensen. Ga ze nooit zelf van het podium verwijderen want dan ben jij de Boeman, de partycrasher.

Ga op het randje staan
Durf als zanger op het randje van het podium te staan in de spotlights. Zet de lampen pal in je gezichtsveld en je komt veel beter over bij het volk. Een goede band heeft niet alleen een zanger of een zangeres, maar échte entertainers.

Is de poen goed geregeld?
Het is gebruikelijk dat de gage betaald wordt als je uithijgend nageniet, vlak voordat je afbreekt. Een beetje muzikant weet dat je je over de hoogte van de betaling doorgaans geen illusies hoeft te maken in ons land. Veel en vaak spelen voor weinig, dat is het credo als je hogerop wilt komen. Als je zelf een bandbus, een PA en licht hebt gehuurd, zul je in de meeste gevallen als beginnende groep per persoon niet meer dan een paar eurotientjes overhouden. Gages beginnen bij een paar luttele honderden euro’s (kleine muziekcafés) en lopen via 1000-2000 euro (bruiloften, partijen, feesten) op tot boven de 10.000 euro (bekende acts in grote disco’s en op gerenommeerde podia). Beginners zijn dus slechts af. Het zij zo, het is rock & roll, moet je maar denken. Ben je net iets bekender, dan kan het zijn dat je terecht kunt op de kernpodia (vaak in voorprogramma's), waar je wat meer gage krijgt omdat er voor Nederlandse bandoptredens onder voorwaarden (via het podium) subsidie wordt verstrekt. Trouwens: er zijn ook bijdragen mogelijk voor toertjes in het buitenland. Zie website www.popinstituut.nl voor meer info over deze subsidiepotjes.

Check en doublecheck
De gig is gedaan, het publiek dwong een toegift af, de lichten gaan uit. Een euforisch gevoel maakt zich van je meester. Maar je bent een professional (of wilt dat zijn) en gaat dus na een vlugge slok onmiddellijk over tot de orde van de dag (of nacht). Je ontruimt het podium (kabels oprollen in grote lussen geeft trouwens minder kans op breuk). Het tijdstip waarop je dit doet, overleg je met de opdrachtgever en spreek je bij voorkeur van tevoren goed door. Als je denkt dat alles in de bandbus zit, loop je nog even het podium over en de kleedkamer in om te zien of je daadwerkelijk niets vergeten bent.                                   Verwijder troep, glazen, flesjes, tape, setlijsten, kapotte drumstokken, enz van het podium. Het laat een betere indruk achter voor de mensen van de zaal die wellicht op dat moment aan het opruimen zijn.

Bedankt
Bedank de mensen die voor jou bezig geweest zijn, tijdens, voor of na het optreden, van zaaleigenaar tot bediening, van geluidsman tot mede-bandleden, het komt heel prettig over. Tijdens het optreden is het trouwens ook gebruikelijk om de band voor te stellen (tenzij het hele land je al kent).

Op de Zwarte Lijst?
Ervaringen opgedaan met een organisator, zaaleigenaar, podium of boeker die echt niet door de beugel kunnen? Op een plek opgetreden waarvan jullie achteraf allemaal verzuchtten ‘Eens maar nooit weer?’                                                                                       Meldt dit bij Popmuzikant NL, zij vermelden dit in hun blad, daardoor kan misschien voorkomen worden dat collega-muzikanten in dezelfde valkuil lopen. Email:  info@popmuzikant.nl. Hanekampweg 33, 71040 AW Winterswijk-Meddo.

Naar ’t buitenland?
Optreden in het buitenland? Verdiep je dan van tevoren goed in allerlei zaken. Zo bestaan er de nodige subsidiemogelijkheden. De bekendste is Toersupport van het Nationaal Popinstituut (NPI). Meer informatie vind je op de Popinstituut-website. Handig is verder het handboek van VIP Bookings in Kopenhagen met een overzicht van alle boekingskantoren, festivals en poppodia in 29 Europese landen.

Bron: Popmuzikant NL