Stemmen, Dempen, enz

De snare
Stemmen: De één vindt een doffe, droge snare erg mooi, maar de ander geeft de voorkeur aan een felle, scherpe snare.
Bij de snaredrum moeten de vellen erg strak gespannen staan voor een mooie strakke klank.
Hoe feller je het wilt hoe strakker je hem moet spannen.
De spanning van de snaremat kun je ook regelen door aan het draaiknopje aan de zijkant van de trommel te draaien.
Als deze slap staat klinkt zelfs de beste snaredrum nergens naar.
Zorg ervoor dat de spanbouten naast de snaremat iets losser staan dan de rest.
Dit voorkomt dat de snaren ongewenst gaan “meezingen”.
Dempen: De snaredrum kun je ook dempen met tape en dempringen, maar let op!!: Demp nooit het ondervel!!

De toms
Stemmen: Elke tom heeft een toonhoogte waarop hij het beste klinkt.
Natuurlijk kun je hem hoger of lager stemmen, maar kijk uit dat het niet ten koste gaat van het volle geluid.
Bij een drumstel is het niet zoals bij een gitaar, een drumstel mag je stemmen zoals jij het mooi vindt.
Het is wel van belang dat tom1 hoger klinkt dan tom2 en tom2 (of 3) op zijn beurt hoger dan de floortom (of hangende floortom).
Zorg ervoor dat het geluid zo geleidelijk mogelijk (van tom1 tot floortom) overloopt.
Denk eraan: Een drumstel stemmen leer je alleen maar door het heel vaak te doen!
Dempen: De toms kun je ook dempen met tape en dempringen.

De bassdrum
Stemmen: Bij de basdrum hetzelfde verhaal. Bij de meeste drummers staan de vellen van de basdrum het slapst.
Dit vanwege de droge doffe klank die een basdrum hoort te hebben.
Tip: Om een mooie strakke bass te krijgen is het verstandig om voor montage van de vellen een kussen of deken erin te leggen.
Zorg ervoor dat de ketel de vloer net niet raakt door de pootjes iets verder uit te schuiven.
Dit heeft het voordeel dat er minder trillingen worden doorgegeven aan de vloer en je bas- drum schuift niet zo snel weg.
Om wegschuiven te voorkomen kun je stuk vloerbedekking onder je drumstel leggen, grastapijt (bij de bouwmarkt) of een speciale
drummat bij de muziekwinkel kopen.
Dempen: De basdrum wordt eigenlijk altijd gedempt. Veel drummers gebruiken dekens, kussens, slaap -zakken en dergelijke om de
basdrum te dempen. Je kunt de basdrum ook dempen met behulp van een viltstrip tussen de ketel en het vel.
Deze methode kun je uitsluitend bij het slagvel gebruiken.
Het geluid van de basdrum wordt ook korter als je een gat in het voorvel snijdt. Hoe groter het gat, hoe korter het geluid.

Uitversterken
Tegenwoordig worden drumstellen tijdens live optredens en opnamen uitversterkt.
Daarvoor zijn speciale complete sets te koop waarin (veelal in een koffertje) 3 verschillende microfoontypen zitten,
1 'bolkop' die bestemd is voor de bassdrum (de microfoon dusdanig leggen of met een speciale korte standaard zo plaatsen dat hij in
het midden al het geluid opvangt), 3 of 4 dezelfde microfoons die je aan de toms kunt bevestigen door middel van een klik- of
klemsysteem aan de rand van je trommel, 1 aparte microfoon die je op een standaard tussen de snare en de hihat plaatst en zodoende
het geluid van allebei de instrumenten oppakt en 2 'overhead' microfoons die je op staandaards boven je drumstel plaatst met als doel
het geluid van je bekkens op te pikken.
De microfoons voor de Bass, Snare en Toms zijn zgn. richtmicrofoons die dus alleen het geluid oppikken waarop hij gericht staat.
De Overhead microfoons pikken het geluid 'breed' op, dus ook omgevingsgeluiden.
(Tip: let op wat je zegt als deze aanstaan, in de zaal kan men woordelijk verstaan wat je zegt).
Ook moet er met deze overhead-microfoons niet te hard opgenomen worden, ze pikken immers andere geluiden ook op, dus ook dat van
een versterker die in de buurt staat en dan gaat de hele boel 'rondzingen'.
Elke microfoon heeft een zgn. XLR-aansluiting (per microfoon heb je dus 1 kanaal nodig op je mengtafel/paneel), die door middel van
een kabel rechtstreeks naar het mengpaneel van de P.A of zanginstallatie gaat (of via een mutikabel die dan vervolgens naar het paneel
gaat).
Je kunt ook een speciaal aansluitkastje kopen, dan gaan al jouw microfoon-ingangen via 1 kastje dat bij je in de buurt staat, om dan
vervolgens via slechts 2 kabels naar het mengpaneel te gaan. Het voordeel hiervan is dat je zelf via knoppen je geluidsniveau kunt
regelen, echter, de meeste geluidsmensen hebben dit liever niet.

Oefenen
Verreweg de meest ideale manier van oefenen is natuurlijk lekker 'vol' op je trommels, dan kun je met de stokken effecten en allerlei
aparte rifjes maken.
Niet altijd is dat mogelijk: Voor wie wil oefenen zonder dat de omgeving daar last van heeft, zijn er de oefen pads.
Dit zijn rubberen matten die op het bovenvel van de toms en snare worden geplaatst waardoor het geluid met ca 95% afneemt.
Ook voor de bass en de bekkens zijn oefen pads verkrijgbaar.
Er zijn tegenwoordig ook zgn. gaasvellen om te oefenen.

Over vellen
De vellenfabrikanten beloven ons deze klanken door een eindeloos aanbod van velsoorten en hulpmiddelen.
Toch begint de sound bij het correct afstellen van een drumstel, gesteld dat de ketels degelijk afgewerkt zijn.
In de eerste plaats moet de ketel mooi rond zijn, met een draagrand die perfect vlak is, en gelijkmatig in een hoek of rond gefreesd,
zodat het vel een maximaal contact heeft met de ketel.
Is dit niet het geval dan ziet men steeds op dezelfde plaats en zelfs bij redelijk hoge spanning een golving in het vel.
Tegenwoordig ziet men dat ook bij de goedkoopste drumstellen met deze kwaliteitseisen rekening gehouden wordt.
Vervolgens is de bouwwijze van de ketel belangrijk: bij een gewone, in lagen verlijmde, ketel kan men de toonhoogte min of meer zelf
bepalen zonder al te veel klankverlies, dus de ketel klinkt optimaal zowel bij middellage als bij middelhoge spanning.
Is de ketel echter voorzien van verstevigingsringen dan wordt het stembereik veel beperkter en klinkt de ketel pas optimaal als het vel
zo dicht mogelijk bij de grondtoon gestemd wordt. Bij massieve ketels of ketels gebouwd volgens het duigenprincipe (zoals een
wijnvat) heeft men zowel bij zeer lage als bij hoge spanning een optimale klank.
Ook de diepte van de ketels heeft een grote invloed op de klank: diepere ketels klinken lager in toonhoogte, maar het is vooral de
verhouding tussen diameter en diepte van de ketel die voor het grootste verschil zorgt. Bij ondiepe toms (soms ook jazzmaten
genoemd, bvb. 12” x 8”) hoeft men niet zo nauwkeurig te stemmen, soms wordt zelfs één spanbout iets losser gedraaid om de aanslag
iets beter te laten uitkomen. Bij ‘vierkante’ maten (extra-power, bvb. 12”x 12”) is het zeer belangrijk om echt nauwkeurig te stemmen,
dit om te vermijden dat het een beetje doods gaat klinken.
Dan is er nog de keuze van het vel: hierbij moeten we toch eerst de eigenschappen van de verschillende modellen overlopen om een
beetje overzicht te krijgen in het overaanbod van de verschillende fabrikanten.

Vellen
Er bestaan grofweg twee soorten vellen gedempte en ongedempte.
Materiaal: Vellen worden vervaardigd van een polyestersoort (plastic) mylar genaamd
Gedempte vellen:
Gedempte vellen bestaan uit twee laagjes (dubbellaags) of er zit een extra rondje in het vel (dot).
Deze gedempte vellen geven over het algemeen een 'warmere' klank dan ongedempte vellen.
Een drumstel krijgt hierdoor wel een ander timbre, maar gaat er niet zo zeer zachter van klinken.
Gedempte vellen worden vooral gebruikt als slagvellen op tomtoms en bassdrums.
Ongedempte vellen:
Ongedempte vellen geven een meer 'open' klank dan gedempte vellen.

Op snaredrums worden voornamelijk de witte uitvoeringen gebruikt, terwijl de doorzichtige uitvoeringen vaker op toms worden
geplaatst.

* De dikte: hoe dunner een vel is, hoe sneller het aanspreekt en hoe helderder het klinkt met een langere sustain, maar het is ook meer
kwetsbaar en gevoelig voor deuken. Hoe dikker het vel, hoe warmer het klinkt, het geeft minder boventonen en een kortere sustain,
maar is wel beter bestand tegen luid spelen.vb Remo Diplomat, Ambassador, Emperor
* De afwerkinglaag: een doorzichtig vel geeft meestal een heldere aanslag, soms zelfs een plastiekerige tik, met een heldere en
langere sustain, maar afhankelijk van de dikte (zie hierboven) zijn ze ook gevoeliger voor deuken. Een nadeel is dat ze glad zijn en dus
niet met brushes bespeeld kunnen worden.
Een coated (of witgespoten) vel klinkt iets warmer en droger, maar is beter bestand tegen deuken, en de grove structuur is ideaal voor
brushes. Bij namaaknatuurvellen, zoals bvb Remo Fiberskyn 3, wordt een soort papiervezel opgelijmd, waardoor de sustain pas beter
wordt bij hogere velspanning en die sustain ook bij luid spelen beter behouden blijft. Deuken doet het vel niet, maar wanneer men luid
speelt lost de papiervezellaag na een tijdje, waardoor er blazen ontstaan die heel vervelend zijn omdat de haren van de brushes erin
blijven steken.
Dan zijn er nog de buitenbeentjes zoals Remo Suede: een doorzichtig vel dat ruw gemaakt is door erover te schuren, dus goed voor
brushwerk maar bij hard spelen even deukgevoelig als doorzichtige vellen.
Remo Renaissance is een Suede met een zeer dunne (geelbruine) coating waardoor de deukgevoeligheid een beetje beter is maar niet
zo goed als bij een coated vel.
* Het aantal lagen: een enkellaags vel klinkt helderder, met een langere sustain, maar heeft daardoor soms vervelende boventonen, en
bij heel luid spelen verliest het zijn klank en is enkel nog een ‘plok’ hoorbaar. Dubbellaagsvellen zijn meer deukbestendig, behouden
beter hun klank bij luid spelen, maar klinken dan weer iets korter en hebben minder boventonen.
* De buitenbeentjes: Remo Pinstripe is een dubbellaags vel waarvan de buitenste rand op elkaar gelijmd is waardoor de sustain
verbetert, maar al bij al heel donker klinkt. Het voordeel is dat Pinstripes heel lang meegaan, het nadeel dat ze vrij snel hun klank
verliezen, zonder dat dit onmiddellijk merkbaar is.
Remo Powerstroke 3 (enkellaags), 4 (dubbellaags) of Evans ST en Evans EQ 1 tot 4 hebben een soort dempring waardoor de sustain
gevoelig korter wordt, maar daardoor verminderen ook de boventonen waardoor ze klinken zoals drums op een opname of CD
(equalised). Voor- of nadeel is dat de kwaliteit van de ketel veel minder belang heeft omdat het contact tussen vel en draagrand voor
een deel teniet gedaan wordt door de dempring.
Aquarian heeft daarvoor de Studio-X: een viltring is onderaan het vel gekleefd en dempt de klank. Het voordeel hiervan is dat het vel
een optimaal contact heeft met de ketel, maar voor toms en snaredrum is deze demping iets te drastisch.
Evans Hydraulic is een dubbellaags vel waartussen echte olie zit, waardoor er heel weinig contact is tussen vel en ketel. Daardoor krijgt
het ondervel weinig kans om mee te klinken, zodat het vel zijn eigen, typische klank heeft. Deze vellen geven niet echt veel volume en
ook weinig projectie, waardoor ze enkel bruikbaar zijn bij opnames.
* De opties: bij Evans kan men bijna elk model ook in Dry-versie krijgen: op ca. 1cm van de rand zijn er kleine gaatjes die het vel een
‘drogere’ klank geven, waardoor de sustain eigenlijk vermindert, evenals de boventonen. Daardoor kan men zelfs bij minder nauwkeurig
stemmen toch een mooie klank bekomen; ook opletten met brushes, waarvan de haren in de gaatjes kunnen blijven haperen. Belangrijk
bij deze vellen is dat de gaatjes zo veel mogelijk moeten overeenkomen met de plaatsing van de spanbouten.

Vel plaatsen
Na het plaatsen/vervangen van het vel en de ring kunnen de spanbouten met de hand zo strak mogelijk worden aangedraaid.
Het doel hiervan is dat het vel op dit moment overal even strak staat (er zijn ook speciale drukmeters te koop die de spanning van je vel
meten).
Vanuit deze situatie kunnen de spanbouten met de stemsleutel kruislings worden aangedraaid totdat de gewenste klank is bereikt.
Onder en bovenvel:
- Onder en bovenvel hetzelfde: Een lange, strakke, duidelijke toon.
- Ondervel strakker dan het bovenvel: Helder en vol geluid dat behoorlijk ver draagt.
- Ondervel minder strak dam bovenvel; Vettere, kortere klank. De toon wordt iets lager vlak na de klap.
Kijk en luister wat jij het mooist vindt klinken.

Dempen
Het makkelijkste en het goedkoopste is met gaffa- of podiumtape. Alleen met een stukje tape kun je al veel bereiken.
Je kunt een stukje tape op het bovenvel plakken, vlak bij de rand, recht voor je en/of onderin het vel dan sla je er niet op.
Je kunt zo'n stuk tape ook in een harmonicavorm vouwen, of een opgevouwen zakdoekje op het vel plakken.
Er zijn tegenwoordig ook speciale kunststof-dempringen te koop, deze zogenaamde muflers zijn er in verschillende maten en worden op
het bovenvel gelegd en zijn eenvoudig te verwijderen.
Tip: Let er goed op dat tijdens het afbreken/opruimen van je drumkit deze ringen niet kwijt raken, je kunt dit voorkomen door ze met
een klein stukje tape vast te plakken aan je vel.

Stemmen
Basisprincipes: Om een gelijke velspanning te verkrijgen moeten we het vel gelijkmatig opspannen door steeds diagonaal te werken en
per halve of zelfs kwartdraai op te spannen. Deze diagonale volgorde is zeer belangrijk, want stel dat men één bout volledig op spanning
brengt, wordt het vel naar die ene kant getrokken waardoor het helemaal scheef gaat zitten en onmogelijk nog gelijkmatig gestemd kan
worden. Daarom volgen hier enkele schema’s volgens het aantal bouten die de ketel bevat.